Wat is faalangst eigenlijk? (hoe kun je het voorkomen) - Autorijschool Gert Doornekamp

Letterlijk betekent faalangst: de angst om te falen. Op zich is ieder mens bang om te falen; dat is helemaal niet zo erg. Vaak is het juist een motiverende factor. Maar sommige mensen zijn zó bang om het niet goed te doen, dat ze zichzelf blokkeren in plaats van motiveren. Er komt niet uit wat er gezien de mogelijkheden inzit.

Er zijn twee soorten angst

• angst als toestand.
  

Faalangst voor het rijexamen is een voorbeeld van angst als toestand. U bent voor het rijexamen extreem (ongezond) zenuwachtig, terwijl u in heel veel andere situaties helemaal geen last hebt van angst. Als u last hebt van faalangst voor het rijexamen zakt u vaak keer op keer voor het rijexamen. Terwijl u in ontspannen lessituaties een prima bestuurder bent. Zonde, natuurlijk.

• angst als karaktereigenschap.
  

In dat geval is er sprake van angst als persoonlijkheidsstoornis, die op veel momenten van de dag voor problemen zorgt.

Speciaal faalangst-rijexamen ontwikkeld
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ongeveer tien procent van de leerlingen die in het reguliere onderwijs zakt voor het afsluitende examen lijdt aan faalangst. Dat zou voor het rijexamen betekenen dat er jaarlijks ongeveer 10.000 kandidaten zakken, vanwege hun ongezonde angst voor het rijexamen. De overheid vindt dat teveel en vroeg het CBR een speciaal faalangst-rijexamen te ontwikkelen.

Wanneer heeft u faalangst voor het rijexamen?
Bijna iedereen is zenuwachtig voor een (rij)examen. Dat is normaal. Het kan u juist stimuleren om goed te presteren. U bent scherp door de adrenaline. Sommige mensen zijn extreem zenuwachtig. Maar dat hoeft geen faalangst te zijn. We spreken pas van faalangst voor het rijexamen als u onder druk van dat ‘ene uurtje’ bezwijkt. Bijvoorbeeld door een black-out, of door fouten die u tijdens uw rijlessen nooit maakte. Er is geen sprake van rijexamenangst als u zenuwachtig bent doordat u nog niet helemaal klaar bent voor het examen. Bijvoorbeeld omdat u eigenlijk te weinig rijlessen hebt gehad. Of omdat u geen klik had met uw rij-instructeur. Besteed daarom genoeg aandacht aan het vinden van een goede rijschool en rij-instructeur. Er is ook geen sprake van faalangst voor het rijexamen als u last heeft van angst als karaktereigenschap/persoonlijkheidsstoornis. Op internet vindt u hier veel informatie over, onder andere op www.faalangst.nl. Daar vind je een test die meet of je hieraan lijdt; en wat je er dan aan kunt doen. Andere tests op internet om uit te zoeken of jij faalangstig bent vind je op www.abncbr.nl.

Faalangst nader bekeken

(Faal)angst oefent een invloed uit op:

• Het denken: De angst vervormt de manier waarop we informatie waarnemen en interpreteren. Zo worden gevaren en de gevolgen ervan uitvergroot. De faalangstige leerling denkt veel negatiever over zichzelf en de eigen prestaties.
  

• Het voelen: Gevoelsmatig kunnen volgende symptomen onderkend worden: angst, spanning, onzekerheid,…Dit gaat vaak gepaard met lichamelijke reacties zoals: hartkloppingen, niet kunnen eten, niet kunnen slapen, hoofdpijn, maagpijn, je niet kunnen concentreren, zweten, oververmoeidheid,…
  

• Het gedrag: Faalangstige mensen stellen zichzelf vaak extreem lage of extreem hoge doelen. Ofwel zet je je 100% in ofwel 0% en doe je niets.
  

Dit uit zich in twee soorten gedrag bij mensen met faalangst:

• de actieve faalangst
  

• de passieve faalangst
  

De actieve faalangst:
Actieve faalangst uit zich onder meer in perfectionistische voorbereidingen om op deze manier de kans op falen te verkleinen. Je zal dan ook geen enkele detail overslaan. Je leert vele uren per dag en je gunt jezelf nauwelijks een pauze.Wanneer je actief faalangstig bent, probeer je de angst te verminderen door de leerstof ‘perfect’ te kennen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat je soms heel goede resultaten behaalt. Hierdoor komt het dat deze strategie door anderen soms niet in vraag wordt gesteld. De punten zijn immers goed, dus zullen er geen problemen zijn. Je ervaart echter wel steeds opnieuw extreme stress tijdens de examenperiode en bovendien is de kans groot dat je je voor de examens zo uitput, dat je oververmoeid geraakt nog voor de examens van start gaan. Dit verhoogt de kans op paniekaanvallen en black-outs.

De passieve faalangst:
Passief faalangstigen vermijden het falen door weg te lopen van de inspanning en van allerlei prestatie-activiteiten.Je hebt steeds ‘net iets beters te doen’. Dit is heel duidelijk op te merken in uitstelgedrag. Voor buitenstaanders is het vaak moeilijk om passief vermijden op te merken als het gebeurt door weg te dromen, door moeilijk stukken over te slaan of algemeen oppervlakkig of slordig te studeren. Als passief faalangstige probeer je moeilijke taken vaak te ontlopen als er nog tijd is. Vlak voor de prestatie geraak je gemakkelijk in paniek en geef je gemakkelijker op.

Hoe omgaan met faalangst?
Het is van belang om opnieuw controle en invloed te krijgen op je denken, voelen en handelen.

Tips:

• Zoek een manier waarop je lichamelijk kan ontspannen. Bijvoorbeeld: relaxatie, ademhaling vertragen,…
  

• Start op tijd met het oefenen van deze technieken zodat je ze onder de knie hebt wanneer de spanning hoog wordt.
  

• Je kunt ook ontspanning vinden in inspanning (fietsen, joggen, sporten,…)
  

• Neem een warm bad of ga muziek luisteren,…
  

• Stel realistische, haalbare en concrete doelstellingen, gericht op eigen gedrag (en niet onmiddellijk op het resultaat)
  

• Zorg voor een goede planning met een goed evenwicht tussen rust, studie en lichamelijke gezondheid
  

• Stel tussendoelen, werk met kleine stapjes. Op die manier merk je je vooruitgang.
  

• Spoor irrationele redeneringen op: ‘is dit wel zo?’. Voorbeeld: ‘Het gaat me niet lukken, ik kan er niets van’.
  

• Probeer aan succes te denken, wees positief over je eigen mogelijkheden.
  

• Fouten maken kan en mag. Het hoort eigenlijk gewoon bij het leerproces.
  

• Iedereen maakt wel eens fouten, dus jij ook. Dat wil echter nog niet zeggen dat je niet kunt autorijden!
  

• Moedig jezelf aan en beloon jezelf! Denk aan hoe je morgen op het gemeentehuis je rijbewijs gaat ophalen.
  

• Wees niet te kritisch tegenover jezelf en leg de lat minder hoog. Zo kun je succes ervaren en verminder je de druk.
  

Faalangst kan aangepakt worden met een vermindering van faalangst tot gevolg. Bovenstaande tips kennen is één zaak, de tips toepassen is nog een andere zaak. Je verandert je gedachten, gevoelens en gedrag namelijk niet onmiddellijk en gemakkelijk. Belangrijk is om tijdig de tips te oefenen. Het heeft weinig zin om faalangst pas aan te pakken tijdens de examens.